13 urte, interneteko helduaroa

Duela urte batzuk, Wall Street Journal egunkariak artikulu bat argitaratu zuen sare sozialek haiek erabiltzeko ezartzen duten gutxieneko adina nola erabaki zen azaltzeko. Izan ere, hainbat ikerketak ondorioztatu zuten familia askok gaizki ulertzen ari zirela adin horren esanahia.

13 urterekin haurrak oraindik hamarkada bat baino gehiagora daude kortex prefrontala erabat garatuta izatetik. Kortex prefrontala erabakiak hartzen eta bulkadak kontrolatzen parte hartzen duen garunaren zatia da. Hala ere, guraso eta hezitzaile askok adin horretan adingabekoak  “askatzen” dituzte Interneten, lehenago ez bada, 13 urterekin "aplikazio batzuk deskargatu, posta elektronikoko kontuak sortu eta sare sozialetan modu seguru batean erregistra eta ibili daitezkeela" interpretatzen dutelako.

Familia askok uste dute 13 urteko adinaren eskakizunak, 13 urtetik gorakoentzako film baten kalifikazioaren ezaugarri berak dituela: haurrek indarkeria eta hizkuntza baldar apur bat gehiago aurki dezaketela, baina ez dutela ezer aurkituko bizitza osorako markatuko dituztenik. Baina sare sozialen adin murrizketa ez da edukian edo segurtasunean oinarritutako adin-murrizketa bat. Enpresa teknologikoak 1998ko lege bat betetzen ari dira, Haurren Online Pribatutasuna Babesteko Legea (COPPA) izenekoa, 12 urte edo gutxiagoko haurren pribatutasuna babestea helburu zuena. Helburua enpresek haurren informazio pertsonala biltzea eta erabiltzea saihestea da, baina zeharka, 13 urteko adina helduentzako Interneterako adin onargarri gisa imaginario kolektiboan inprimatzea eragin du. Jende askok uste du 13 urte, interneteko helduaroa dela.

Nola egin zen COPPA legea?

1998an, haurrei zuzendutako 200 webgune baino gehiagori inkesta egin ondoren, Estatu Batuetako Merkataritza Batzorde Federalak (FTC) jakinarazi zuen oso gutxik argitaratzen zituztela pribatutasun-politikak edo gurasoen baimena behar zutela haurren informazio pribatua bildu edo zabaldu aurretik. Estatu Batuetako Merkataritza Batzorde Federalak gomendatu zuen Estatu Batuetako Kongresuak legedi bat promulgatzea haurren webguneek gurasoen baimena lor zezaten haur baten informazio pertsonala bildu, erabili edo zabaldu aurretik. Horretarako, Estatu Batuetako Kongresuak "haurra" definitu behar izan zuen.

Bere hasierako lege-proiektuan, garai horretako ordezkariak esan zuen haur bat 16 urtetik beherakoa zela. Baina horrek merkataritza elektronikoko enpresen gaitzespen izugarria izan zuen hain irabazi handiko merkatu horretarako milaka adingabekoen sarbidea mozten zuelako, eta ustekabean enpresa horiek aliatuak aurkitu zituzten askatasun zibilen taldeetan.

Beldurra zen, nerabeei gurasoen baimena lortzeko eskatzen bazuten ugalketa-kontrolari eta abortuari buruzko informazioa eskuratzeko gaitasuna murriztuko zela, edo egoera ahuletan edo abusuzko egoeratan zeudenak laguntza lortzeko baliabide gutxiago izango zituztela. Kathryn Montgomery, Hedabideen Hezkuntzako Zentroko zuzendariak hala adierazi zuen eta bera zen FTCk haurrei zuzendutako webguneak ikertzeko bultzatu zuen taldearen burua.

COPPA legea 1998an gehiengoz onartu zen, eta 2000ko apirilean sartu zen indarrean, Facebook sortu  baino lau urte lehenago eta iPhonea iritsi baino zazpi urte lehenago. Gaur egun arte, gurasoen baimena bilatzeko prozesu neketsua egin beharrean, webgune, aplikazio eta sare sozialetako plataforma gehienek beren erabilera terminoetan adierazten dute erabiltzaileek gutxienez 13 urte izan behar dituztela horiek erabili ahal izateko.

13 urtetik beherakoen datuak biltzen edo zabaltzen dituzten enpresek 42.000 dolar baino gehiagoko zigor zibilak jaso ditzakete legea urratzeagatik, baina erabiltzailea 13 urtetik beherakoa dela jakiten badute baino ez dira erantzule. 13 urteko haur batek edo bere adinari buruz gezurra esaten duen haur txikiago batek audientzia orokorreko aplikazioak eta webguneak erabiltzen baditu, bere datuak legez bildu eta partekatu daitezke.

Adin horrek ez du zerikusirik 13 urtetik gorakoek sare sozialak erabiltzea egokitzat jotzearekin edo modu seguruan erabili dezaketela pentsatzearekin. Era berean, ez du esan nahi erabilera horrek erabiltzaileen osasun fisiko, mental eta emozionalean ondoriorik ez duenik, batez ere adingabeengan, eta ez du esan nahi sare sozialek adingabeak sare sozialetatik babestu ditzaketenik.